Snelfietsroute Jeroen Boschlaan maakt klimaatambities concreet
De gemeente Zwijndrecht heeft duidelijke ambities op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en gezondheid. De uitdaging is om die ambities niet alleen in beleid te benoemen, maar ook concreet te maken in projecten in de openbare ruimte.
Bij de aanleg van de snelfietsroute Jeroen Boschlaan ontstond daarvoor een mooie kans. Het technische ontwerp was al opgesteld, maar door het opschuiven van de uitvoering kon het project opnieuw worden bekeken vanuit klimaat, natuur en gezondheid.
Plein Civiel onderzocht waar het bestaande ontwerp kon worden verrijkt met concrete en haalbare maatregelen. We brachten kansen in beeld, werkten maatregelen uit, maakten een kostenraming en presenteerden de voorstellen aan de gemeenteraad. Omdat enkele maatregelen nieuw waren voor de gemeente, vroeg dit om een zorgvuldige onderbouwing. De gemeenteraad stemde uiteindelijk in met de uitvoering.
Overzicht van onze werkzaamheden
Omgevingsanalyse | Kansenoverzicht klimaat, duurzaamheid en gezondheid | Schetsontwerp en kostenraming | Voorstellen aan gemeenteraad | Uitwerking definitief ontwerp | Besteksposten en bouwbord
Van ambitie naar uitvoering
Ambities voor duurzaamheid, klimaatadaptatie en gezondheid vertalen naar concrete maatregelen in een civiel project is niet altijd eenvoudig. Veel gemeenten herkennen deze uitdaging. In beleid is vaak duidelijk wat de ambitie is, maar in projecten moet steeds opnieuw worden gezocht naar haalbare oplossingen binnen ruimte, budget, planning en techniek.
Voor de snelfietsroute Jeroen Boschlaan lag er al een definitief ontwerp. Met respect voor dat ontwerp onderzochten we waar extra kwaliteit kon worden toegevoegd. We bekeken welke maatregelen pasten bij de locatie, de gemeentelijke ambities en de technische randvoorwaarden van het project.
Daarbij keken we onder meer naar biodiversiteit, waterberging, hittestress, gezondheid, verblijfskwaliteit en bewustwording bij bewoners en gebruikers.
Van randvoorwaarden naar haalbare maatregelen
Het doel van het project was tweeledig. Natuurlijk wilden we buiten écht verschil maken. Tegelijk wilde de gemeente laten zien dat er ook binnen een regulier civiel project kansen zijn om duurzamer te werken.
Na een inventarisatie van beschikbare onderzoeken, beleidsplannen en projectinformatie brachten we de belangrijkste opgaven en kansen in beeld. Deze bespraken we met een brede projectgroep, met medewerkers uit verschillende gemeentelijke afdelingen.
De randvoorwaarden waren stevig. Denk aan een slappe bodem, hoge grondwaterstanden, eisen aan de snelfietsroute, veel kabels en leidingen, een hoogspanningsleiding en beperkte tijd voor afstemming met aangrenzende partijen zoals ProRail en het waterschap.
Juist door die randvoorwaarden goed in beeld te brengen, ontstond een overzichtelijk pakket met maatregelen die haalbaar waren én impact konden maken.
In elk project zijn mogelijkheden om duurzamer te werken dan voorheen, hoe groot of klein dan ook. Als er maar voldoende aandacht voor is.
De begraafplaats als parkachtige plek
Direct naast het projectgebied ligt een bijzondere begraafplaats met een parkachtige functie. De plek heeft waarde voor de buurt en biedt ook ruimte aan verschillende vogelsoorten. Daarom zagen we de begraafplaats niet alleen als aangrenzende locatie, maar als een waardevolle groene plek in de leefomgeving.
We adviseerden om de parkfunctie beter zichtbaar en bruikbaar te maken. Bijvoorbeeld door bewegwijzering en informatieborden te verbeteren, zodat mensen er kunnen wandelen en meer te weten komen over de natuur. Dit sloot ook goed aan bij de visie van de beheerders van de begraafplaats.
Daarnaast adviseerden we om de beplanting langs de snelfietsroute te laten aansluiten op de beplanting rond de begraafplaats. Zo wordt het leefgebied voor vogels en insecten vergroot. De bermen worden omgevormd tot een bijen-, bloemen- en insectenlint.
Water vasthouden en vertraagd afvoeren
Binnen het projectgebied was het belangrijk om regenwater zo lang mogelijk vast te houden en daarna vertraagd af te voeren. Daarom adviseerden we om onder de parkeerplaats van de begraafplaats een ondergrondse waterbergingsvoorziening aan te brengen.
De grondwaterstand in het gebied wordt met drainage gereguleerd. Daardoor was er maar beperkt ruimte voor waterberging. De gekozen voorziening kon vlak onder de verharding worden toegepast en past daardoor goed bij de technische randvoorwaarden van de locatie.
Het regenwater wordt opgevangen in het systeem en infiltreert langzaam via poreuze blokken in de bodem. Wanneer de grondwaterstand te hoog wordt, zorgen drains uiteindelijk voor afvoer van het water. Zo blijft het water langer in het gebied en wordt piekbelasting beperkt.
Omdat de maatregel nieuw was voor de gemeente, is deze als pilot toegepast. Daarbij wordt de werking in de praktijk gemonitord.
Hemelwater zichtbaar maken
Naast ondergrondse waterberging adviseerden we om hemelwater waar mogelijk zichtbaar af te voeren. Op sommige plekken loopt het water oppervlakkig via de berm naar de spoorsloot.
Dat is technisch eenvoudig, maar ook waardevol voor bewustwording. Bewoners en gebruikers kunnen zien wat er met regenwater gebeurt en hoe de openbare ruimte helpt om water beter vast te houden en af te voeren.
Ook maakten we een bouwbord waarmee de gemeente tijdens de uitvoering kon laten zien aan welke ambities het project bijdraagt. Zo werden klimaat, natuur en gezondheid ook zichtbaar voor de omgeving.
Concrete keuzes voor de gemeenteraad
De voorgestelde maatregelen zijn gepresenteerd aan de gemeenteraad. Per maatregel maakten we duidelijk hoe deze bijdroeg aan de ambities van de gemeente en wat de gevolgen waren voor kosten, beheer en uitvoering.
Sommige maatregelen waren kostenbesparend, andere kostenneutraal. Een aantal maatregelen vroeg om een extra investering. De gemeenteraad vond de meerwaarde van deze maatregelen belangrijk en stemde in met de uitvoering.
Daarna werkten we de maatregelen verder uit in het definitief ontwerp en in besteksposten. Zo werden de ambities niet alleen besproken, maar ook onderdeel van de uitvoering.
Meerwaarde van Plein Civiel
Plein Civiel hielp de gemeente Zwijndrecht om brede ambities voor duurzaamheid, klimaatadaptatie en gezondheid te vertalen naar concrete maatregelen in een bestaand civiel project.
Door beleid, ontwerp, techniek, beheer en omgeving bij elkaar te brengen, ontstond een haalbaar pakket aan maatregelen met zichtbare meerwaarde voor de leefomgeving. De snelfietsroute Jeroen Boschlaan werd daarmee niet alleen een betere fietsverbinding, maar ook een voorbeeldproject voor duurzamer werken binnen de gemeente.
Dit zijn onze diensten
Integraal ontwerp
Een integraal en sociaal proces voor duurzame ontwerpen.
Onderzoek en advies
Van beleid en beheer tot strategie en actieplannen.
Participatie
Samenwerken voor breed en duurzaam draagvlak.
Procesmanagement
Begeleiding van multidisciplinaire projecten en teams.