Participatie en ontwerp voor een gezonde leefomgeving in Heikant-Zuid

In Heikant-Zuid was de verharding toe aan grootschalig onderhoud. Tegelijk kon de buurt wel een sociale impuls gebruiken. Voor de gemeente Tilburg was dit een goed moment om breder te kijken dan alleen techniek en beheer. Samen met bewoners, sociale partners en vakdeskundigen werkten we aan een gezonde, klimaatadaptieve en prettige inrichting van de leefomgeving.

Plein Civiel begeleidde het participatie- en ontwerpproces. We onderzochten wat er technisch nodig was, haalden kennis en ervaringen op uit de wijk en vertaalden deze informatie naar een programma van eisen, ontwerpvisie, schetsontwerp en voorontwerp.

Overzicht van onze werkzaamheden

In gesprek met sociale partners en bewoners

Een wijk is meer dan een gebied met een bepaalde technische onderhoudsstaat. Om een goed beeld te krijgen van Heikant-Zuid gingen we daarom in gesprek met professionals die de wijk goed kennen.

We organiseerden een workshop met sociale partners, zoals zorgverleners, handhavers, beheerders, de woningcorporatie, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen. Zij brachten hun kennis van de wijk in: wat gaat goed, waar liggen zorgen en welke kansen zijn er voor gezondheid, ontmoeting, veiligheid en leefbaarheid?

Twee gemixte sociale teams in actie. Naast de koffievlekken, cake-kruimels en verdwaalde theelepels werd hier samen met de sociale partners gewerkt aan de mooie toekomst van Heikant-zuid. — Samen met sociale partners werken we aan de toekomst van Heikant-Zuid.

Op pad door de wijk met de Heikantbus. Een toegankelijke en leuke manier om bewoners te spreken in hun eigen omgeving en echt gevoel te krijgen wat er leeft. — Op pad door de wijk met de Heikantbus. Een laagdrempelige manier om bewoners in hun eigen omgeving te spreken en goed te voelen wat er leeft.

Daarna gingen we met bewoners in gesprek. Tijdens een bewonersmarkt konden zij vragen stellen, wensen delen, reageren op foto’s en op een grote plattegrond aangeven welke plekken prettig zijn en welke plekken aandacht vragen. Ook maakten bewoners met een bus een ronde door de wijk om ter plekke plus- en minpunten aan te wijzen.

Deze aanpak maakte participatie laagdrempelig en concreet. Bewoners konden reageren vanuit hun eigen ervaring en omgeving. Dat leverde waardevolle informatie op over gebruik, beleving, routes, groen, veiligheid en plekken waar verbetering mogelijk was.

Bewoners plakken stickertjes. Groen is een prettige plek, geel kan beter en rood is helemaal niet fijn. Placemaking, een handig middel voor een goed gesprek en een mooi vertrekpunt voor het ontwerp. — Bewoners geven met stickers aan hoe zij plekken in de wijk ervaren. Zo ontstaat een goed gesprek én waardevolle input voor het ontwerp.

Tijdens het ontwerpatelier mogen bewoners mee schetsen aan de eerste ontwerpen van de toekomstige situatie. — Bewoners schetsen mee tijdens het ontwerpatelier. Zo wordt zichtbaar welke punten belangrijk zijn voor de toekomstige inrichting van de wijk.

Alle input zorgvuldig verwerkt

Tijdens het participatieproces verzamelden we veel informatie: opmerkingen op memo’s, e-mails, stickers, gesprekken met bewoners en input van vakdeskundigen. In totaal zijn ruim 300 notities verwerkt in onze geautomatiseerde databank.

Elke notitie is gekoppeld aan kenmerken zoals locatie, thema, object en bron. Ook is vastgelegd wat er met de inbreng is gedaan. Zo bleef de informatie overzichtelijk, navolgbaar en goed bruikbaar voor het vervolg.

Ontwerpatelier met bewoners

Na het schetsontwerp organiseerden we een ontwerpatelier. Bewoners konden meedenken en meeschetsen aan de verdere invulling van het ontwerp.

Het ontwerpatelier gaf ruimte om vragen te stellen, keuzes te bespreken en samen te kijken of het ontwerp goed aansloot bij de omgeving. Zo werd het gesprek over de inrichting van de wijk concreter en konden verbeteringen tijdig worden meegenomen.

Van participatie naar voorontwerp

De opbrengst uit het participatieproces is gecombineerd met technisch onderzoek, beleidsstukken en de kennis van de gemeente Tilburg. Daaruit kwamen belangrijke uitgangspunten naar voren, zoals meer ruimte voor groen, betere verbindingen met de kanaalzone en veilige routes naar het centrumgebied.

Deze uitgangspunten vormden de basis voor de ontwerpvisie, een technisch programma van eisen en het voorontwerp. Daarmee ontstond een stevig vertrekpunt voor de verdere uitwerking en voorbereiding van de uitvoering.

Meerwaarde van Plein Civiel

Plein Civiel bracht techniek, ontwerp en participatie bij elkaar. Door sociale partners, bewoners en vakdeskundigen op verschillende manieren te betrekken, ontstond een breed beeld van de wijk en haar opgaven.

Zo werd groot onderhoud benut als kans om niet alleen de verharding aan te pakken, maar ook te werken aan gezondheid, klimaatadaptatie, leefbaarheid en een openbare ruimte die beter aansluit bij de mensen die er dagelijks gebruik van maken.

Dit zijn onze diensten

Integraal ontwerp

Een integraal en sociaal proces voor duurzame ontwerpen.

Onderzoek en advies

Van beleid en beheer tot strategie en actieplannen.

Participatie

Samenwerken voor breed en duurzaam draagvlak.

Procesmanagement

Begeleiding van multidisciplinaire projecten en teams.